MergenHub Envest
Ana sayfa/Dokümanlar/Kullanıcı Kılavuzu (uygulama içi, tam)

Yapay Zekâ Asistanı

Asistan nasıl çalışır: plan, aşamalar, kapanış

Asistan, üst çubuktaki Yapay Zekâ Asistanı düğmesiyle ya da sol menüdeki Yapay Zekâ Asistanı satırıyla açılır. Bir iş verdiğinizde yalnız sonucu değil, işin nasıl ilerlediğini de gösterir: ne yapacağını baştan söyler, hangi adımda olduğunu işaretler, sonunda neyi doğrulayıp neyi doğrulayamadığını yazar. Bu bölüm, sohbette gördüklerinizin ne anlama geldiğini anlatır.

Sohbette gördükleriniz

NeNeredeNe söyler
Durum satırıYanıtın altında, dönen simgeyleAsistanın o an ne yaptığı: Düşünüyor, Yazıyor, Kanalları listeliyor, Planı güncelliyor… İş bitince kaybolur.
Açıklama cümleleriYanıtın içindeHer aşamaya girerken tek cümle: ne yapacak ve neden ("Önce kuyu tag'lerini arıyorum; sayaçları onlara bağlayacağım").
Plan kartıYanıtın içinde, solunda renkli çizgi olan kutuİşin adımları ve hangisinde olunduğu. Aşağıda ayrıntısı var.
Adım kutusuPlan kartının altında, "3 adım" yazan katlanır kutuAsistanın çağırdığı araçlar. Satıra tıklayınca aracın aldığı Argümanlar ve döndürdüğü Sonuç açılır; başarılıysa tamam, değilse hata yazar.
DüşünceYanıtın başında, katlanır blokModel düşünce üretiyorsa görünür (asistan ayarlarında Düşünce akışını göster). Her model üretmez; görünmemesi hata değildir.
Onay kartıAdım kutusunun içindeAsistan bir şeyi değiştirmek üzereyken Onayla / Reddet sorar. Silme her zaman sorar.

Plan kartı nasıl okunur

İş üç ya da daha çok adım gerektiriyorsa asistan ilk aracı çağırmadan önce planını yazar. Kart sohbette tek kalır; asistan ilerledikçe aynı kart güncellenir.

GösterimAnlamı
Başlıkta Plan 2/5 ve çubukBeş adımdan ikisi kapandı (tamamlanan ve atlanan adımlar birlikte sayılır).
Dönen halka, kalın yazı, hafif renkli satırSürüyor: asistan şu an bu adımda. Aynı anda yalnız bir adım sürer.
İşaretli daire, soluk yazıTamamlandı.
Boş daireBekliyor: sırası gelmedi.
Eksi işaretli daire, üstü çizili yazıAtlandı: yapılamadı ya da gerek kalmadı. Nedeni kapanış yanıtında yazar.
Başlığın sağında tamamlandı, yeşil çizgiBütün adımlar kapandı.
Başlığın sağında 2 adım kaldıAsistan durdu ama plan kapanmadı: ya siz durdurdunuz, ya araç bütçesi doldu, ya da asistan sizden bir yanıt bekliyor. Kapanış yanıtı hangisi olduğunu söyler.
İpucu Plan kartının başlığındaki soru işareti bu sayfayı açar. Fareyi bir adımın üstünde bekletirseniz durumunun adı (sürüyor, bekliyor, tamamlandı, atlandı) görünür.

Bir işi baştan sona izlemek

  1. İsteğinizi yazın, ör. "Kuyuların bu ayki su çekimini gösteren bir pano kur", ve Enter'a basın.
  2. Asistan bir cümleyle ne yapacağını söyler ve Plan kartını yazar: ör. "Veri kaynaklarına bak", "Sayfayı dene", "Kaydet ve aç", "Doğrula". İlk adım sürüyor olur.
  3. Her adımda adım kutusuna yeni araç satırları eklenir; adım bitince plan kartında işaretlenir, sıradaki adım sürüyor olur.
  4. Asistan bir şeyi değiştirecekse onay kartı çıkar. Onayla derseniz devam eder; Reddet derseniz o değişikliği yapmaz; ya başka bir yol önerir ya da adımı atlandı olarak işaretler.
  5. Son yanıt gelir. Plan kartı tamamlandı yazıyorsa iş bitmiştir; … adım kaldı yazıyorsa son yanıttaki Kalan başlığına bakın.

İşi yarıda kesmek için giriş kutusunun yanındaki Durdur düğmesine basın. O ana kadar yapılanlar kayıtlıdır; "devam et" yazarsanız açık plan asistana hatırlatılır ve kaldığı adımdan sürdürür.

Kapanış yanıtı

Bir iş yaptıysa asistanın son yanıtı şu başlıkları taşır:

Başlıkİçinde ne olur
ÖzetBir iki cümleyle sonuç.
BulgularOkunan değerler tablosu (ad, değer ve birim, kalite ya da durum). Yalnız analiz istendiğinde.
YapılanlarDeğişen her şey, madde madde. Burada yazan her madde bir araç sonucuna dayanır.
DoğrulamaAsistanın yaptığını araçla nasıl denetlediği (geri okudu, çalıştırdı, önizledi) ve neyi doğrulayamadığı.
KalanYarım kalan ya da sizin yapmanız gereken şeyler. Bir şey kalmadıysa bu başlık olmaz.
Dikkat "Doğrulanamadı" yazan bir maddeyi tamamlanmış saymayın: asistan o şeyi yaptı ama sonucunu göremedi (ör. cihaz o an çevrimdışıydı, ekranı açamadı). Kendiniz bakın ya da asistana "şunu şimdi doğrula" deyin.

İyi sonuç almak için

  1. Sonucu tarif edin, adımları değil. "Depo seviyesi yüzde 20'nin altına inince e-posta gelsin" yeterlidir; hangi aracı kullanacağını asistan bilir.
  2. Bildiğiniz adları verin. Kanal, cihaz, tag ya da sayaç adını yazarsanız asistan aramakla vakit kaybetmez ve yanlışını seçmez.
  3. Plan yanlışsa hemen söyleyin. Durdur'a basıp "üçüncü adımı yapma, onun yerine şunu yap" yazın; asistan planı yeniler.
  4. Uzun işi bölmeyin. Asistan bir turda çok adım atabilir (asistan ayarlarında Tur başına en fazla araç adımı). Bütçe dolarsa "İş yarım kaldı" der ve kalanı sayar; "devam et" yazmanız yeter.

Sık sorulanlar

SoruYanıt
Plan kartı çıkmadı.İş kısaydı (tek soru ya da tek araç). Plan yalnız üç ya da daha çok adımlı işlerde yazılır.
Küçük bir yerel model plan yazmıyor ya da yarıda bırakıyor.Plan yazmak modelin araç kullanma becerisine bağlıdır. Asistan modeli devam etmesi için kendiliğinden dürter; yine de olmuyorsa daha güçlü bir model seçin.
Plan yazmak onay ister mi, bir şeyi değiştirir mi?Hayır. Plan yalnız bir gösterimdir; sistemde hiçbir şeyi değiştirmez, değişiklik izni kapalıyken de çalışır.
Eski konuşmayı açınca plan görünür mü?Evet. Her işin planı son hâliyle, yazıldığı yerde durur.
Asistan yeni bir işe geçince eski plan ne olur?Yeni işin planı ayrı bir kart olarak yazılır; eski kart olduğu gibi kalır.
Dış MCP istemcisinde (ör. Claude Desktop) plan kartı var mı?Hayır. Plan kartı uygulama içi asistana özgüdür; dış istemciler kendi arayüzlerini kullanır.
Sınırlar Bir planda en çok 12 adım olur. Adım başlıkları kısadır; ayrıntı açıklama cümlelerinde ve adım kutusundadır. Asistanın veri okuyan ve değiştiren her araç çağrısı denetim günlüğüne "MCP" kategorisinde yazılır; plan güncellemeleri sistemde bir şey değiştirmediği için yazılmaz (planın kendisi konuşmada saklanır).

Yetki, onay ve bağlantı kuralları (asistan ve MCP)

Asistan ve MCP sunucusu, onu kullanan kişinin yetkisiyle çalışır: arayüzde yapamadığınız bir işi asistana ya da bir MCP belirtecine yaptıramazsınız. 3.10.0 ile bu kural her araçta arayüzdekiyle birebir aynıdır.

Kim neyi yapabilir

İşGereken
E-posta / SMS gönderim sunucusu, Güvenlik, Saklama, Yedekleme ayarlarıYalnız Root (asistanla da). Öbür ayarlar Sunucu ayarları yetkisiyle değişir.
Proje paketini dışa ve içe aktarmaYalnız Root (ön izleme dahil). Şablon kurma, paketleme ve silme Şablon ve içe aktarma yetkisiyle sürer ve kaynak erişimine uyar; şablon sunucu ayarı, veri kaynağı ve marka taşımaz.
Ekran, bölge, alarm, veri kaydı grubu, sanal tag, aliasİlgili yetki + o kaynağa erişim. Kaynak erişimi kısıtlı kullanıcı göremediğini asistanla da göremez, değiştiremez.
Ayarları okuma (get_settings)Arayüzdeki gibi bölüm bölüm: yalnız değiştirebileceğiniz bölümler dolu gelir.
Sayaç ve metrik değerleriSayaç sayfasındaki görünürlük kuralı; _Counters.… ve _Metrics.… tag yollarından okurken de geçerlidir.
Yapay zekâ sağlayıcısı ve dış MCP sunucusu adresiAdres değişirse kayıtlı anahtar korunmaz, yeniden girilir. Dış MCP sunucusunun adını, adresini ve anahtarını yalnız Root değiştirir.

Araçlar hangi yetkiyi ister (3.10.1)

Araçlar yetki penceresindeki satırlarla birebir eşleşir. Belirtecin sahibinde yetki yoksa araç listede hiç görünmez.

Araç grubu (MCP kapsamı)Okuma araçlarıYazma araçları
Etiketler, Bağlantı, Virtual Tag'ler, Alias'lar, İzlemeBağlantılar: GörBağlantılar: Yönet (Yapılandırma Yönetimi kapsamı)
Alarmlar / Alarm YönetimiAlarmlar: Gör (önceden Bağlantılar: Gör yetiyordu)Tanım oluşturma, değiştirme, silme: Alarmlar: Yönet. Onay (ack_alarm): Alarmlar: Gör ve "Alarm onaylama" işlemi.
Historian / Veri Kaydı YönetimiVeri Logları: GörVeri Logları: Yönet
Sayaçlar / Metrikler / Su yönetimiSayaç ve metrik araçları: Sayaçlar ve Metrikler: Gör. Su araçları: Su Yönetimi: Gör. Sayaç takip listesi araçları: Raporlar: Gör.Sayaçlar ve Metrikler: Yönet. Su kurulum sihirbazı ayrıca Su Yönetimi: Yönet ister; özellik grubunu açıp kapatmak Sunucu ayarları ister.
RaporlarRaporlar: Gör (+ rapordaki her kaynağın Gör yetkisi)Raporlar: Yönet
OtomasyonOtomasyon: Gör. Akış doğrulama (validate_workflow): Otomasyon: Yönet.Otomasyon: Yönet. Elle çalıştırma (run_workflow): Otomasyon: Gör + Tag'e yazma ve servis.
Data BridgeData Bridge (ajanları görmek de oluşturmak da)
SCADA EkranlarıSCADA: GörSCADA: Yönet
Proje ŞablonlarıBağlantılar: GörŞablon ve içe aktarma
Servis DenetimiTag'e yazma ve servis (servis başlangıç ayarı: Sunucu ayarları)
Ağ Teşhisi (ping / TCP / DNS / port)Tag'e yazma ve servis (önceden Bağlantılar: Gör yetiyordu)
Denetim GünlüğüDenetim günlüğü
Ayarlar / Proje Dışa AktarmaSunucu ayarları (bölüm bazlı); web sertifikası kurma: Sertifikalar; güvenlik duvarında kapı açma: Güvenlik duvarı; proje paketi: yalnız Root
Kullanıcılar / YetkilerYalnız Root
Yükselttikten sonra Bir belirteçte "Ağ Teşhisi", "Alarmlar" ya da "Data Bridge" kapsamı seçiliyse ve sahibinde yukarıdaki yetki yoksa bu araçlar istemcide listeden düşer. Çözüm: sahibine ilgili yetkiyi verin. Tanım kaydeden araçlar (Virtual Tag, akış, veri köprüsü ajanı, log grubu) arayüzle aynı kuralı uygular: tanımın başvurduğu her tag sahibe açık olmalı, tag'e yazan tanım ayrıca Tag'e yazma ve servis ister.

Araçlar hangi işleme bağlı (3.10.1)

Yetkinin içindeki bir işlem kullanıcıda (ve grubunda) kapatılmışsa o işleme bağlı araç listede görünmez: asistan aracı hiç görmez, dış MCP istemcisinin araç listesinde de yoktur. Araç yine de çağrılırsa çalışmaz; yanıt "Bu işlem sizin için kapatılmış" iletisini ve işlemin anahtarını taşır. Eşleme REST API ile aynı tablodur: arayüzde düğmesi görünmeyen işi asistan da yapamaz.

İşlemÜst yetkiBağlı araçlar
Kanal ekleme
channel.create
Bağlantılar: Yönetcreate_channel
Kanal düzenleme
channel.edit
Bağlantılar: Yönetupdate_channel
Kanal silme
channel.delete
Bağlantılar: Yönetdelete_channel
Cihaz ekleme
device.create
Bağlantılar: Yönetcreate_device
Cihaz düzenleme
device.edit
Bağlantılar: Yönetupdate_device
Cihaz silme
device.delete
Bağlantılar: Yönetdelete_device
Tag ekleme
tag.create
Bağlantılar: Yönetcreate_tag, create_tags, create_tag_group, browse_device_tags
Tag düzenleme
tag.edit
Bağlantılar: Yönetupdate_tag
Tag silme
tag.delete
Bağlantılar: Yönetdelete_tag
Virtual Tag ekleme
vtag.create
Bağlantılar: Yönetcreate_advanced_tag
Virtual Tag düzenleme
vtag.edit
Bağlantılar: Yönetupdate_advanced_tag
Virtual Tag silme
vtag.delete
Bağlantılar: Yönetdelete_advanced_tag
Tag Kısayolu ekleme
alias.create
Bağlantılar: Yönetcreate_alias
Tag Kısayolu düzenleme
alias.edit
Bağlantılar: Yönetupdate_alias
Tag Kısayolu silme
alias.delete
Bağlantılar: Yönetdelete_alias
Servis başlatma / durdurma
service.control
Tag'e yazma ve serviscontrol_service, set_service_autorestart
Cihaz teşhisi
diag.run
Tag'e yazma ve servisnet_ping, net_tcp_check, net_resolve, net_local_ports
Akışı elle çalıştırma
workflow.run
Tag'e yazma ve servisrun_workflow
Ekran ekleme
screen.create
SCADA: Yönetcreate_screen
Ekran düzenleme
screen.edit
SCADA: Yönetupdate_screen, add_widget, add_widgets, draw_svg, update_widget, delete_widget, draw_pipe, connect_widgets, build_scene, build_unit_grid, build_tank_scene, build_flow_scene, build_well_scene, add_macro, set_animation, place_on_pipe
Ekran silme
screen.delete
SCADA: Yönetdelete_screen
Sembol kütüphanesi
scada.library
SCADA: Yönetimport_symbol, update_symbol, delete_symbol, symbol_memory
Bölge ağacı
scada.zones
SCADA: Yönetadd_zone, update_zone, delete_zone
Alarm onaylama
alarms.ack
Alarmlar: Görack_alarm
Alarm tanımı ekleme
alarmdef.create
Alarmlar: Yönetcreate_alarm
Alarm tanımı düzenleme
alarmdef.edit
Alarmlar: Yönetupdate_alarm
Alarm tanımı silme
alarmdef.delete
Alarmlar: Yönetdelete_alarm
Log grubu ekleme
loggroup.create
Veri Logları: Yönetcreate_log_group
Log grubu düzenleme
loggroup.edit
Veri Logları: Yönetupdate_log_group
Log grubu silme
loggroup.delete
Veri Logları: Yönetdelete_log_group
Sayaç ekleme
counter.create
Sayaçlar ve Metrikler: Yönetcreate_counter
Metrik ekleme
metric.create
Sayaçlar ve Metrikler: Yönetcreate_metric_from_formula
Elle değer girme
input.enter
Sayaçlar ve Metrikler: Yönetset_counter_period_value, set_metric_input_value
Su kurulum sihirbazı
water.setup
Su Yönetimi: Yönetsetup_water_management
Rapor ekleme
report.create
Raporlar: Yönetsave_report (id yoksa), save_report_page (id yoksa)
Rapor düzenleme
report.edit
Raporlar: Yönetsave_report (id varsa), save_report_page (id varsa)
Rapor silme
report.delete
Raporlar: Yönetdelete_report, delete_report_page
Akış ekleme
workflow.create
Otomasyon: Yönetcreate_workflow
Akış düzenleme
workflow.edit
Otomasyon: Yönetupdate_workflow
Akış silme
workflow.delete
Otomasyon: Yönetdelete_workflow
Akışı açma / kapama
workflow.enable
Otomasyon: Yönetset_workflow_enabled
Ajan ekleme
agent.create
Data Bridgecreate_iot_agent
Ajan düzenleme
agent.edit
Data Bridgeupdate_iot_agent
Ajan silme
agent.delete
Data Bridgedelete_iot_agent
Şablon kurma
template.install
Şablon ve içe aktarmaapply_template
Şablon paketleme
template.package
Şablon ve içe aktarmacreate_template
Şablon silme
template.delete
Şablon ve içe aktarmadelete_template
Özellik grupları
settings.features
Sunucu ayarlarıset_feature_group
Servisler ve kaynak eşikleri
settings.services
Sunucu ayarlarıset_service_startup
Web sertifikası
cert.web
Sertifikalarset_web_cert_selfsigned, import_web_cert
  • save_report ve save_report_page hem oluşturur hem günceller: id verilmişse "Rapor düzenleme", verilmemişse "Rapor ekleme" aranır. İkisinden biri açıksa araç listede görünür.
  • update_settings bölüm bazlıdır: değiştirilen her ayar bölümünün işlemi ayrıca aranır (ör. Marka bölümü için "Marka ayarları"). get_settings işlemi kapatılmış bölümü boş döner.
  • Ağ teşhisi araçları (net_ping, net_tcp_check, net_resolve, net_local_ports) "Cihaz teşhisi" işlemindedir.
  • İşleme bağlı olmayan yazma araçları: import_project ve kullanıcı araçları (yalnız Root), open_firewall_ports (Güvenlik duvarı yetkisinin kendisi).
  • Okuma araçlarının işlemi yoktur: modülün Gör yetkisi yeter.
  • Asistan ayarları. "Yapay zekâ sağlayıcısı" işlemi kapalıysa asistan ayarlarında Sağlayıcılar ve MCP sekmeleri görünmez; "Asistan becerileri" kapalıysa Beceriler sekmesi görünmez ve asistanın beceri kaydetme aracı çalışmaz; "Ek yönerge" kapalıysa ek yönerge alanı salt okunurdur. Asistanla konuşmak Yapay zekâ asistanı yetkisidir; onun işlemi yoktur.

Onay isteyen işlemler

Asistan bir şeyi değiştirmeden önce onay kartı gösterir. Şu işlemler "sormadan uygula" kipinde bile her seferinde sorulur ve bunlara kalıcı izin verilemez: silme, sunucu ayarını değiştirme, servis durdurma / yeniden başlatma, güvenlik duvarı portu açma, kullanıcı yetkisi değiştirme, proje içe aktarmayı uygulama, kimlik bilgileriyle dışa aktarma, ölçülen bir sayacın dönem değerini değiştirme, beceri kaydetme. Asistanın değişiklik izni kapalıyken yazan hiçbir araç çalışmaz (makro, animasyon, hat üstüne yerleştirme ve kuyu sahnesi araçları dahil).

MCP belirteci

  • Kapsamlar okuma ve yazma olarak ayrıdır. "Sayaçlar / Metrikler / Su yönetimi" ve "Raporlar" kapsamları yalnız okur; kurma, değer girme, kaydetme ve silme için yazma kapsamlarını ayrıca seçersiniz. Belirteç, sahibinin yetkisini aşamaz.
  • Yerel ağın dışından yalnız HTTPS. Belirteç aynı bilgisayardan ya da yerel ağdan şifresiz HTTP ile kullanılabilir; internetten gelen şifresiz istek reddedilir (Ayarlar'da HTTPS'i açın).
  • OAuth ile bağlanan istemciler (Claude gibi) PKCE (S256) kullanmalıdır; onay sayfası iznin gideceği adresi gösterir.
  • Kullanıcı silinince belirteçleri ve veri erişim anahtarları da silinir; devre dışı bırakılan kullanıcının belirteci çalışmaz.
  • Parola değişince belirteçler silinir. Sahibinin parolası değiştiğinde ya da sıfırlandığında MCP belirteçleri kapanır; istemci için yeni belirteç oluşturun (bkz. Parola ve oturumlar).
Not Sohbet görünümü uzak adresteki görselleri kendiliğinden yüklemez; bağlantı olarak gösterir. Sohbete eklediğiniz görseller eskisi gibi görünür.